wat is het verschil tussen een geschiktheidseis en een gunningscriterium

Moeten is afvallen, scoren is punten sparen

Een geschiktheidseis werkt als een deur die open moet: haal je hem niet, dan doet de inschrijving verder niet mee, hoe goed de rest ook is. Een gunningscriterium werkt anders — daar krijgt de inschrijving een score op, en een matige score op het ene onderdeel kan worden goedgemaakt door een sterke score op een ander onderdeel. De eis is een ja-of-nee-vraag, het criterium is een schaal.

Dat verschil bepaalt waar de aandacht in een inschrijving naartoe moet. Bij de eisen gaat het om aantonen: een omzet, een verzekering, een referentieproject dat aan de gestelde omvang voldoet. Er is geen "bijna" — een referentieproject dat net niet groot genoeg is telt in de regel niet mee, ook niet voor de helft. Bij de gunningscriteria gaat het juist om overtuigen: hoe is het plan van aanpak geschreven, wat kost het, hoe scoort de duurzaamheid. Daar loont het om tijd in te stoppen, want elke verbetering telt mee in de uitkomst. Wie deze twee door elkaar haalt, loopt twee risico's: hij haakt af op een eis waar hij met een kleine aanpassing — een huurcontract voor een machine, een combinatie met een andere partij — wél doorheen was gekomen, of hij besteedt dagen aan een mooi plan van aanpak voor een inschrijving die al bij de eerste toets op de eisen was afgevallen.

Waar deze indeling in de leidraad staat

De aanbestedende dienst legt in de leidraad vast welke eisen knock-out zijn en welke criteria worden gewogen; die indeling volgt uit de systematiek van de Aanbestedingswet 2012 en wordt in de praktijk toegelicht door PIANOo, het expertisecentrum aanbesteden. In de leidraad zelf staan de geschiktheidseisen meestal apart vermeld — vaak met woorden als "minimumeis" of "uitsluitingsgrond" — terwijl de gunningscriteria in een apart hoofdstuk staan met de weging tussen prijs en kwaliteit. Hoe die twee in een leidraad te herkennen zijn is vaak de eerste stap, en wat een geschiktheidseis precies inhoudt staat verder uitgewerkt in het onderdeel over geschiktheidseisen en knock-outs.