Wat zijn geschiktheidseisen bij een aanbesteding?

Geschiktheidseisen zijn een knock-out, geen puntentelling

Een geschiktheidseis is een minimumvoorwaarde waaraan een bedrijf moet voldoen om voor een opdracht in aanmerking te komen; wie er niet aan voldoet, valt af, ongeacht hoe goed de rest van de inschrijving is. Denk aan een minimale jaaromzet, een verplichte beroepsbevoegdheid of inschrijving in een beroepsregister, een minimumaantal jaren ervaring, of een eis over een vergelijkbaar referentieproject dat eerder is uitgevoerd. Deze eisen staan meestal vroeg in de aanbestedingsleidraad, vaak samen met de uitsluitingsgronden, en ze werken als een zeef: eerst wordt gecheckt of een bedrijf door die zeef komt, pas daarna wordt gekeken naar de inhoud van het plan.

Dat is iets anders dan een gunningscriterium. Een gunningscriterium is waarop wordt gescoord — bijvoorbeeld de kwaliteit van een plan van aanpak, duurzaamheid, of prijs — en daar geldt wél compensatie: een lager cijfer op het ene onderdeel kan worden goedgemaakt door een hoger cijfer op een ander onderdeel. Bij een geschiktheidseis bestaat die compensatie niet. Een sterk plan van aanpak of een scherpe prijs verandert niets aan een gemiste omzet-eis of het ontbreken van het gevraagde certificaat. Wie dit verschil niet kent, loopt twee risico's: afhaken op een eis die met een simpele toelichting of een gecombineerde inschrijving met een ander bedrijf wél haalbaar was, of juist dagen besteden aan een uitgebreide inschrijving die al bij de eerste toets afvalt.

Waar dit onderscheid in de wet staat

De Aanbestedingswet 2012 regelt dat geschiktheidseisen in verhouding moeten staan tot de opdracht en dat aanbestedende diensten deze vooraf duidelijk moeten opnemen in de aanbestedingsstukken; de wettekst zelf is te raadplegen op wetten.overheid.nl. PIANOo, het Expertisecentrum Aanbesteden, geeft hierover voorlichting voor de praktijk — geen wetstekst, maar toelichting op hoe geschiktheidseisen en gunningscriteria in de praktijk worden gebruikt. Voor de exacte eisen bij een concrete opdracht blijft de aanbestedingsleidraad zelf de bron, en bij twijfel over de uitleg van een specifieke eis is de nota van inlichtingen de plek om dat rechtstreeks aan de aanbestedende dienst te vragen.